Яканне залежыць ад пазіцыі адносна націску. Асобна правяраем запазычанні, словы з нязменным я і напісанні радыё-, радые-, радыя-.
Пасля мяккіх зычных е, ё ў першым складзе перад націскам звычайна чаргуюцца з я. У іншых ненаціскных складах у адпаведных словах пішацца е. Лічыць трэба склады ад націскнога, а не ад пачатку слова.
Цёплы — цяпле́йшы — цеплыня́; сем — сямна́ццаць.
У многіх запазычаннях ненаціскное е захоўваецца, у тым ліку ў першым пераднаціскным складзе. Захоўваецца е і ў пачатку шэрага запазычаных слоў. Некаторыя даўнія запазычанні засвоілі яканне.
Секунда, кефір, мелодыя, Еўропа; але каляндар, сяржант.
Літара ё звычайна націскная. Аднак яна захоўваецца ў словах з каранямі ёд, ёт і ў частцы радыё-, калі гаворка пра радыё. Гэта абмежаваныя групы.
Ёдаформ, ётаваны, радыёстанцыя.
Калі першая частка звязана з радыё, пішацца радыё-. Калі яна звязана з хімічным элементам радыем, выбар радые- або радыя- залежыць ад пазіцыі адносна націску.
Радыёперадача; радыеактыўнасць; радыяхімія.
У шэрагу каранёў і суфіксаў я захоўваецца незалежна ад месца націску. Гэта не вынік якання ў кожнай асобнай форме: літара належыць устойліваму напісанню слова.
Памяць, месяц, тысяча, дзевяць, пояс; сеяць, веяць, лаяць. Суфіксы назоўнікаў: роўнядзь, боязь, дробязь; вытворныя ад дзеясловаў: сеялка, веялка, лаянка.
Асобныя не і без пішуцца з е незалежна ад вымаўлення. У прыстаўках не-/ня-, без-/бяз- выбар падпарадкоўваецца яканню. Спачатку вызначце мяжу слова.
Не быў, без рыбы; але няшмат, бязрыб’е.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Я вярнуўся бяз кнігі.
Я вярнуўся без кнігі.
Асобны прыназоўнік без захоўвае е. Прыставачнае напісанне бяз- нельга пераносіць на асобнае слова.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…