Прыстаўныя і ўстаўныя зычныя маюць розныя пазіцыі ў слове. Асноўныя ўмовы — націск, пачатковы галосны, паходжанне і словаўтварэнне.
Перад пачатковым націскным о ў многіх беларускіх словах пішацца в. Пры пераходзе о ў а в часта выпадае. У вытворных з захаваным націскным о яно захоўваецца.
Восень — асенні; вобласць — абласны; увосень.
Прыстаўное в перад каранёвым у ў словах вугаль, вуда, вучань захоўваецца і ў вытворных незалежна ад націску. Але перад прыставачным у і ў большасці запазычанняў яно не дадаецца. Перад націскнымі прыставачнымі у-, уз-, ус- прыстаўное в захоўваецца ў словах вупраж, вузгалоўе, вусцішны.
Вугаль — абвуглены; вучань — навучэнец; але удвух, урна.
У словах вока, востры, вакол і вытворных в захоўваецца нават пры змене націску і галоснага. Таму агульнае чаргаванне восень — асенні не пераносіцца на ўсе словы.
Вока — вачэй; востры — вастрыць; вакол — наваколле.
У пачатку многіх запазычаных слоў і ўласных назваў перад о, у в не пішацца. Нельга дадаваць яго толькі таму, што слова пачынаецца з гэтых галосных.
Опера, офіс, Орша, Оксфард; Урал, Ушачы.
Унутры слова в можа з’яўляцца паміж галоснымі перад націскнымі о, у і захоўвацца ў вытворных. У асобных запазычаннях яго няма; асабовыя імёны таксама маюць замацаваныя напісанні.
Ніводзін, Лявон, павук — павуцінне, Навум, Тадэвуш; але аул, баул, Барнаул.
Прыстаўное г пішацца ў абмежаванай групе слоў і вытворных: гэты, гэтакі, гэтулькі, гэтак, дагэтуль, а таксама ў асобных выклічніках. Гэта не агульнае правіла для ўсіх слоў на галосны.
Гэты — дагэтуль; гэй, го, га, гэ.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Над горадам стаяў васенні туман.
Над горадам стаяў асенні туман.
Восень — асенні: у ненаціскной форме о пераходзіць у а, прыстаўное в выпадае.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…