Падоўжанае вымаўленне і падваенне на мяжы марфем — розныя з’явы. Пішам патрэбныя літары паводле будовы слова і нормы запазычанняў.
Паміж галоснымі могуць падаўжацца з’, л’, н’, с’, дз’, ц’, ж, ш, ч. На пісьме падоўжанасць звычайна перадаецца дзвюма аднолькавымі літарамі. Гэта не адвольны паўтор літары, а адлюстраванне гукавой нормы.
Соллю, насенне, калоссе, ноччу, збожжа.
Падоўжаны мяккі дз абазначаецца спалучэннем ддз. Нельга запісваць яго як дздз або як простае дз, калі норма патрабуе падоўжанасці.
Суддзя, стагоддзе.
У імёнах Ілья, Ульяна, Касьян, Емяльян, Юльян, Юльяна і вытворных падоўжанасць не ўзнікае. Яе няма і ў формах ад ліць з раздзяляльным мяккім знакам.
Ілья, Касьян; льецца, налью, вылью.
У большасці запазычаных слоў падвоеныя зычныя іншай мовы не захоўваюцца. Пры перакладзе трэба карыстацца беларускай нормай, а не капіраваць чужое напісанне.
Калектыў, група, сума, калона; Ала, Іна, Адэса.
У асобных запазычаннях падвоеныя літары захоўваюцца. Падручнік называе ванна, манна, панна, бонна, мадонна, саванна, мецца-сапрана, а таксама Ганна, Жанна, Сюзанна, Мекка.
Ванна і Ганна пішуцца з нн; група і Іна — з адной зычнай.
Дзве аднолькавыя літары могуць сустракацца на мяжы прыстаўкі і кораня. Гэта марфемнае падваенне, якое трэба адрозніваць ад гістарычнай падоўжанасці паміж галоснымі.
Аддаць = ад- + даць; насенне — іншая будова.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
На сустрэчу прыйшла вялікая группа.
На сустрэчу прыйшла вялікая група.
У беларускім слове група пішацца адна п; іншамоўнае падваенне не пераносіцца аўтаматычна.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…