Лічэбнік уплывае на форму назоўніка, а пры скланенні можа змяняцца адна або некалькі частак. Адрозніваем колькасныя, зборныя, дробавыя і парадкавыя формы.
Адзін дапасуецца да назоўніка ў родзе, ліку і склоне. Пасля два, дзве, тры, чатыры і састаўных лічэбнікаў на іх у назоўным склоне назоўнік і прыметнік маюць назоўны склон множнага ліку.
Два новыя сшыткі, тры светлыя дні, дваццаць чатыры кнігі.
Лічэбнікі пяць — дваццаць, трыццаць і іншыя колькасныя лічэбнікі, акрамя састаўных на адзін, два, тры, чатыры, у назоўным склоне кіруюць родным склонам множнага ліку. Ва ўскосных склонах змяняюцца лічэбнік і назоўнік. У творным склоне ў пяццю, дзевяццю, трыццаццю пішацца цц.
Пяць дарог — пяці дарогам — пяццю дарогамі.
У складаных колькасных лічэбніках пяцьдзясят — восемдзесят, дзвесце — дзевяцьсот скланяюцца абедзве часткі. У састаўных колькасных змяняецца кожнае слова. У састаўных парадкавых — толькі апошняе.
Двухсот трыццаці пяці; дзвесце трыццаць пятага.
Сорак і сто маюць у назоўным і вінавальным адну форму, ва ўскосных — сарака, ста. Дзевяноста не скланяецца. Два, дзве захоўваюць родавыя адрозненні; творны склон — двума, дзвюма, трыма, чатырма.
Да сарака; каля ста; з дзевяноста ўдзельнікамі; дзвюма рукамі.
Двое — дзясяцера спалучаюцца з назвамі асоб мужчынскага полу, дзіцянят, з дзеці, людзі, коні, гусі, свінні, назоўнікамі толькі множнага ліку, субстантываванымі прыметнікамі і асабовымі займеннікамі множнага ліку. З жаночымі назвамі асоб тыпу студэнтка іх не ўжываюць.
Двое сяброў, трое дзяцей, чацвёра цялят, двое нажніц, нас трое; але дзве студэнткі.
Абодва і абедзве спалучаюцца з рознымі назоўнікамі і ў назоўным склоне дапасуюцца да формы множнага ліку. Абое ўжываецца пра асоб рознага полу і мае формы абаіх, абаім, абаімі.
Абодва новыя сшыткі; абедзве сястры; брат і сястра — абое.
У дробавым лічэбніку лічнік скланяецца як колькасны, назоўнік дробу — як парадкавы. Назва меры або рэчыва застаецца ў родным склоне адзіночнага ліку. Паўтара і паўтары самі не змяняюцца па склонах; выбар залежыць ад роду назоўніка.
Тры пятыя метра — трох пятых метра; паўтары гадзіны — паўтары гадзінамі.
Парадкавыя лічэбнікі дапасуюцца да назоўніка як прыметнікі. У састаўной назве парадку змяняецца толькі апошняе слова; у колькаснай назве — усе адпаведныя словы.
На дзвесце першай старонцы; няма двухсот старонак.
У вінавальным склоне пры два, тры, чатыры ўлічваецца адушаўлёнасць. У складаных колькасных лічэбніках змяняюцца абедзве часткі. Тысяча скланяецца паводле 1-га скланення, мільён і мільярд — паводле 2-га.
Бачу дзве сурвэткі — дзвюх дзяўчат; шасці́дзесяці, васьмю́дзесяццю; двумста́м, сямісо́т, сямюста́мі; тысячай/тысячаю.
Двое — дзясяцера ў назоўным склоне кіруюць родным склонам множнага ліку. Ва ўскосных склонах формы лічэбніка і назоўніка ўзгадняюцца.
Двое важатых — дваім важатым — дваімі важатымі; сямёра ваўчанят — семярым ваўчанятам.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
У бібліятэку прывезлі два новага падручніка.
У бібліятэку прывезлі два новыя падручнікі.
Пры два з неадушаўлёным назоўнікам у гэтай канструкцыі ўжываюцца формы множнага ліку, супадальныя з назоўным.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…