Займеннік павінен мець ясную сувязь з асобай або прадметам. Формы, націск і напісанне з прыназоўнікам правяраюцца асобна.
Асабовыя займеннікі ўказваюць на ўдзельнікаў маўлення і на таго, пра каго гавораць. Ва ўскосных склонах аснова можа змяняцца. Пасля прыназоўнікаў у беларускай мове не дадаецца рускае пачатковае н.
Ён — яго — яму — ім; у яго, з ім, да яе.
Сябе паказвае на таго, хто выконвае дзеянне. Ён не мае назоўнага склону і не выражае роду і ліку. Формы: сябе, сабе, сабой/сабою; патрэбны склон вызначае кіраванне.
Я паважаю сябе. Мы расказалі пра сябе. Ён дапамог сабе.
Пры некалькіх назоўніках займеннік можа ствараць неадназначнасць. Калі незразумела, хто выканаў дзеянне або каму належыць прадмет, паўтарыце назоўнік ці перабудуйце сказ. Рэдагаванне не павінна самавольна выбіраць за аўтара факт.
«Алена сустрэла Ірыну каля яе дома».
Сам падкрэслівае самастойнасць дзеяння або асобу; ва ўскосных склонах націск падае на канчатак. Самы ўтварае найвышэйшую ступень або ўказвае крайнюю мяжу; націск застаецца на аснове.
Само́га, само́му; але са́мага цікавага, з са́май раніцы.
Ні- пішацца разам з адмоўным займеннікам, калі няма прыназоўніка паміж часткамі. Пры прыназоўніку атрымліваюцца тры словы. Формы ніко́га, нічо́га і іншыя трэба ўжываць з адпаведным склонам.
Ніхто, нічый; ні ў кога, ні з кім, ні пра што.
Рускім формам некого, нечего і спалучэнням не с кем у беларускай мове адпавядаюць канструкцыі са словам няма. Яны адрозніваюцца ад адмоўных займеннікаў з ні-.
Няма каго спытаць; няма з кім пагаварыць.
Ніхто і нішто змяняюцца як хто і што; роду і ліку не маюць. Запомніце націск у формах і ў спалучэннях з прыназоўнікамі.
Ніхто́ — ніко́га — ніко́му — нікі́м; нішто́ — нічо́га — нічо́му — нічым; ні ў ко́га, ні да чо́га.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Я нізкім не абмяркоўваў гэты план.
Я ні з кім не абмяркоўваў гэты план.
Адмоўны займеннік з прыназоўнікам паміж ні і кім пішацца ў тры словы.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…