Тэкст — сэнсавае цэлае, а не выпадковая паслядоўнасць сказаў. Аналіз пачынаецца з тэмы і асноўнай думкі і працягваецца праверкай сувязяў паміж часткамі.
Тэма называе прадмет маўлення: пра што тэкст. Асноўная думка перадае тое, што аўтар сцвярджае, тлумачыць або даказвае пра гэты прадмет. Загаловак можа выражаць як тэму, так і асноўную думку.
«Культура дыскусіі» — тэма; «Павага да апанента дапамагае знайсці рашэнне» — асноўная думка.
Тэматычнае адзінства аб’ядноўвае сказы вакол тэмы і асноўнай думкі. Сэнсавая цэласнасць азначае іх сэнсавую сувязь. Звязнасць забяспечваецца моўнымі сродкамі. Разгорнутасць раскрывае тэму праз падтэмы і мікратэмы; паслядоўнасць арганізуе парадак; завершанасць паказвае вырашэнне задачы.
Пасля абзаца пра прычыны з’явы аўтар пераходзіць да яе вынікаў.
Мікратэма — невялікая сэнсавая частка агульнай тэмы. Абзац — яе звычайнае графічнае і кампазіцыйнае афармленне. Падзел на абзацы павінен дапамагаць чытачу бачыць рух думкі, а не быць выпадковым.
План: 1. Праблема. 2. Яе прычыны. 3. Магчымы спосаб вырашэння.
Пры паслядоўнай сувязі наступны сказ развівае элемент папярэдняга. Выкарыстоўваюцца паўторы, сінонімы, займеннікі і іншыя сродкі. Замена павінна адназначна паказваць, пра каго ці пра што ідзе гаворка.
Мы знайшлі рукапіс. Ён захоўваўся ў сямейным архіве.
Пры паралельнай сувязі сказы раскрываюць агульны прадмет з розных бакоў. Магчымы падобная будова, аднолькавыя формы часу, супрацьпастаўленне. Кожны сказ не абавязкова выводзіцца з папярэдняга.
Бібліятэка рыхтавалася да адкрыцця. Сталы зіхацелі чысцінёй. Паліцы былі запоўнены кнігамі. Лямпы асвятлялі залу.
Праверце, ці падрыхтавана новая інфармацыя папярэднімі сказамі, ці няма тэматычных адступленняў, ці адпавядае выснова аргументам. Пры аднаўленні парадку шукайце ўказальныя словы і сувязь вядомага з новым.
«Гэты вынік пацвердзіў здагадку» не павінен з’яўляцца раней за апісанне выніку.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Асноўная думка тэксту — «Слоўнікі».
Тэма тэксту — слоўнікі. Каб вызначыць асноўную думку, трэба высветліць, што аўтар сцвярджае пра іх.
Назоўнік называе прадмет маўлення. Без самога тэксту нельга прыдумаць за аўтара яго выснову.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…