Націск дапамагае пазнаваць словы, адрозніваць формы і выбіраць напісанне. У сумніўных выпадках патрэбна слоўнікавая праверка, а не аналогія з рускай мовай.
Беларускі націск сілавы: націскны склад вылучаецца большай сілай голасу. Ён рознамясцовы — можа падаць на розныя склады. У формах аднаго слова націск можа быць нерухомы або рухомы.
У словах жы́та, даро́га, мала́нка націск займае розныя месцы.
Пры нерухомым націску яго месца захоўваецца ў формах слова; пры рухомым — змяняецца. Вучыце складанае слова разам з патрэбнымі формамі, бо пачатковая форма не заўсёды дазваляе прадказаць усе астатнія.
Бу́сел — буслы́; пала́ц — пала́ца.
Націск можа размяжоўваць розныя словы або граматычныя формы. Каб вызначыць значэнне, чытайце кантэкст. Аднолькавае напісанне без пазначэння націску не заўсёды азначае аднолькавае гучанне.
А́тлас — збор карт; атла́с — тканіна. Ру́кі — Н. скл., мн. л.; рукі́ — Р. скл., адз. л. Насы́паць — закончанае трыванне; насыпа́ць — незакончанае.
Для акання і якання трэба ведаць, які склад націскны. Спачатку вызначаецца націск, затым лічыцца пазіцыя ненаціскнога складу. Пры змене слова напісанне галоснага можа змяніцца.
Цёплы — цяпле́йшы — цеплыня́.
Не ўсе словы маюць толькі адзін дапушчальны націск. У падручніку названы варыянты лі́тасцівы і літасці́вы, су́праць і супро́ць. Пры заданні з адным адказам нельга абвяшчаць адзін нарматыўны варыянт памылкай без дадатковай умовы.
Лі́тасцівы / літасці́вы.
Запісвайце слова з націскам, граматычную форму і кароткі кантэкст. Пры падрыхтоўцы да праверкі спачатку ўзнаўляйце націск самастойна, затым звярайце. Асабліва ўважліва правярайце падобныя словы ў дзвюх мовах.
Жні́вень, кастры́чнік, сакаві́к.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Беларускі націск заўсёды падае на адзін і той жа склад ва ўсіх словах.
Беларускі націск рознамясцовы; у формах асобных слоў ён можа быць рухомым або нерухомым.
Трэба адрозніваць рознамясцовасць у моўнай сістэме і рухомасць у формах аднаго слова.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…