Выкарыстоўвайце складаную канструкцыю для патрэбнай думкі: паказаць прычыну, умову, супрацьпастаўленне або паслядоўнасць. Выразнасць вызначаецца дакладнасцю, а не даўжынёй сказа.
Складаныя сказы выкарыстоўваюцца ў розных стылях, жанрах і тыпах маўлення. Яны дазваляюць перадаваць сувязі паміж фактамі, разважаць, апісваць шматпланавую карціну або дынаміку падзей.
Калі з’явяцца новыя звесткі, мы ўдакладнім выснову.
Для навуковага тэксту важныя лагічнасць, дакладнасць паняццяў і абгрунтаванне. Прычынныя, умоўныя, азначальныя часткі дапамагаюць арганізаваць доказ. Паўтор тэрміна можа быць неабходны для тоеснасці значэння.
Калі змяняецца ўмова задачы, трэба праверыць, ці застаецца правільнай выснова.
У дакуменце патрэбны адназначныя адносіны, дакладныя назвы ўдзельнікаў і ўмоў, стандартныя формулы. Складаная канструкцыя дапамагае ўдакладніць парадак дзеянняў, але не павінна хаваць таго, хто і што павінен зрабіць.
Калі дакумент будзе гатовы, супрацоўнік паведаміць заяўніку пра магчымасць яго атрымаць.
Складаны сінтаксіс можа аб’ядноўваць паведамленне і ацэнку, паказваць праблему і яе наступствы, падтрымліваць аргументацыю. Рытарычныя пытанні і заклікі павінны быць звязаны з думкай, а не падмяняць доказ.
Калі мы не захаваем сямейныя лісты, хто раскажа нашчадкам пра паўсядзённае жыццё продкаў?
У мастацкім тэксце складаныя канструкцыі могуць перадаваць паралельныя дзеянні, тэмп, напружанне, перажыванні героя. Разнастайнасць сувязей і інтанацыі працуе на вобраз.
Заціх сад, сцямнела неба — і першая кропля ўпала на ліст.
У размове таксама ўжываюць складаныя сказы, але часта з больш простай структурай, апорай на кантэкст і інтанацыю. Няпоўнасць можа быць зразумелай суразмоўцам; у самастойным пісьмовым паведамленні яе часам трэба раскрыць.
Калі паспею, патэлефаную, а ты пакуль пачакай.
У апавяданні важная паслядоўнасць, у апісанні — суіснаванне прымет, у разважанні — тэзіс, доказ і выснова. Аднак жорсткай адпаведнасці «адзін тып — адзін від складанага сказа» няма.
«Настаў вечар, заціх сад» паведамляе паслядоўнасць; «Сад заціх: настаў вечар» тлумачыць прычыну.
План называе асноўныя часткі; тэзісы сцісла перадаюць асноўныя сцвярджэнні; ключавыя словы дапамагаюць аднавіць змест. Пры скарачэнні захоўвайце агаворкі, адмаўленне, крыніцу і ступень упэўненасці. Доўгі сказ можна падзяліць, калі адносіны застануцца відавочнымі.
Было: «Аўтар мяркуе, што вынік можа змяніцца, калі з’явяцца новыя звесткі». Тэзіс: «Паводле аўтара, новыя звесткі могуць змяніць вынік».
Інверсія змяняе звычайны парадак слоў і дапамагае вылучыць важнае. Няпоўныя, назыўныя і безасабовыя сказы могуць ствараць лаканізм, дынаміку, эмацыянальную карціну.
Ціхая ноч. Цямнее. На парозе — маці.
У навуковым тэксце аўтарскае мы можа замяняць я. Спалучэнні дзеяслова з назоўнікам дакладна называюць працэс; безасабовыя канструкцыі вылучаюць дзеянне або неабходнасць.
Мы разгледзім прыклады. Правесці даследаванне. Неабходна праверыць вынікі.
Прапануйце выпраўленне, затым параўнайце з разборам.
Зыходная думка: «Аўтар мяркуе, што вынік можа змяніцца». Тэзіс: «Вынік абавязкова зменіцца».
Паводле аўтара, вынік можа змяніцца.
Скарачэнне не павінна ператвараць меркаванне ў факт і магчымасць у непазбежнасць. Удакладнены і крыніца, і мадальнасць.
Растлумачце выпраўленне з папярэдняга задання ў 4–6 сказах. Назавіце ўмову прымянення правіла, прывядзіце свой прыклад і пакажыце, чым ён адрозніваецца ад памылковага варыянта.
Разгорнуты тэкст не ацэньваецца аўтаматычна. Супастаўце яго з разборам або абмяркуйце з настаўнікам.
У А адзначце ўсе правільныя адказы; у В увядзіце адказ паводле ўмовы. Кожнае цалкам выкананае заданне — 1 навучальны бал, максімум — 6. Частковыя адказы ў А не залічваюцца.
Аўтарскія заданні для падрыхтоўкі. Гэта не афіцыйны варыянт ЦЭ і не яго сістэма ацэньвання.
Загрузка прагрэсу…