§ 53. Складаны план

План тэксту можа быць як простым, так і складаным. У складаным плане асобныя пункты маюць падпункты. Гэта адбываецца, калі ў тэксце выдзяляюць вялікую частку, якая ўключае некалькі малых частак.

У простым плане ўсе пункты роўныя па значэнні. У складаным адзін або некалькі пунктаў дзеляцца на падпункты, якія пазначаюць літарамі а), б), в).

Пункты складанага плана, як і простага, могуць мець форму словазлучэнняў, кароткіх апавядальных або пытальных сказаў.

• словазлучэнне: Выратаванне неслуха; Радасць сына;
• апавядальны сказ: Шпачанё выпала са шпакоўні;
• пытальны сказ: Хто ўратаваў шпачаня?

Складаны план тэксту П. Саковіча «Пазнаёміліся» мае пяць пунктаў, і адзін з іх — з падпунктамі.

1. У кожнага свой занятак.
2. Шпачанё ў небяспецы.
3. Выратаванне неслуха.
   а) Добры ўчынак жанчыны.
   б) Хваляванне шпачыхі.
4. Даверлівая размова.
5. Радасць сына.

Каб не паўтараць слова шпачанё, аўтар выкарыстоўвае словы неслух, птушанё, жаўтароцік, падшыванец. Падшыванец — гутарковае слова са значэннем ‘гарэза, свавольнік’; у тэксце яно гучыць ласкава і жартаўліва.

Каб скласці складаны план, тэкст чытаюць, дзеляць на часткі і вызначаюць, ці ёсць сярод іх вялікая частка, у якой можна выдзеліць некалькі малых.

Вялікая частка становіцца пунктам плана, малыя — яго падпунктамі. Да кожнага пункта можна выпісаць 2–3 апорныя словы, каб па плане было лёгка пераказаць тэкст.