Сказы з аднароднымі членамі: будова, значэнне, ужыванне

§ 36. Водгук на празаічны або вершаваны твор

Даведваемся, што такое водгук на празаічны або вершаваны твор, навошта ён патрэбны, з якіх частак складаецца і як спалучаюцца ў ім розныя тыпы маўлення.

12 практыкаванняўТрэнажор · 12 картакДумай як філолаг
Пачнём з назірання

Пасля ўрока літаратуры Каця напісала ў чат класа: «Кніга класная, раю!» Сябры спыталі: «А чым класная?» — і Каця не змагла адказаць. Каб іншыя паверылі тваёй ацэнцы, яе трэба абгрунтаваць: менавіта гэтым водгук адрозніваецца ад простага «спадабалася».

ГАЛОЎНАЕ ПЫТАННЕ

Што такое водгук на твор і як абгрунтавана выказаць у ім сваё меркаванне?

01

Навошта патрэбны водгукі

Водгукі — гэта вельмі важная форма выказвання сваіх эмоцый. Дзякуючы ім новыя чытачы загадзя могуць атрымаць першае ўражанне, скласці папярэдняе меркаванне пра кнігу. Водгук важны як для чытачоў, так і для аўтара.

  1. Водгук на кнігу — арыенцір для заўсёднікаў анлайн-бібліятэк або кніжных форумаў: ён дапамагае зрабіць выбар.
  2. Водгукі на творчасць аўтара ў цэлым дапамагаюць спыніць выбар на кнігах канкрэтнага пісьменніка.
  3. Самому чытачу водгук дапаможа разабрацца ва ўласных эмоцыях, калі кніга закранула.
  4. Водгукі дапамагаюць знайсці аднадумцаў, з якімі можна абмеркаваць любімую кнігу.
  5. Водгук дапаможа наладзіць зваротную сувязь з пісьменнікам.
Паглядзім, як гэта працуе

Водгукі дапамагаюць знайсці аднадумцаў на форумах, у аўтарскіх раздзелах або ў анлайн-бібліятэках.

У гэтым сказе з тэксту практ. 289 — аднародныя акалічнасці месца. Паміж першымі двума — коска (без злучніка), перад адзіночным або коскі няма.

02

Што такое водгук

Водгук — гэта выражэнне ўласнага стаўлення да праслуханага, прачытанага, прагледжанага; эмацыянальная ацэнка асабістага ўспрымання твора, уражанні пра яго з абгрунтаваннем: што ў творы выклікала менавіта гэтыя пачуцці і перажыванні.

Даць водгук на кнігу — значыць выказаць і абгрунтаваць сваё меркаванне пра яе, падзяліцца ўражаннямі аб прачытаным.

Паглядзім, як гэта працуе

«Кніга класная» — гэта толькі ацэнка. «Кніга трымае ў напружанні да апошняй старонкі: я да самага канца не мог здагадацца, хто вінаваты» — ацэнка з абгрунтаваннем.

У водгуку важна не толькі сказаць, што адчуў, але і растлумачыць, што ў творы выклікала гэтыя пачуцці.

Параўноўваем і заўважаем

Пераказ і водгук

Параўнанне прыкладаў і ўмоў
ПрыметаПераказВодгук
Мэтаперадаць змест творавыказаць і абгрунтаваць сваё стаўленне
Што ў цэнтрыпадзеі і героіуражанні і ацэнка чытача
Ацэнканямаабавязкова, з доказамі
Тыпы маўленняпераважна апавяданнеразважанне, можа быць апавяданне і апісанне
03

Водгук-разважанне

Водгук можа быць напісаны ў выглядзе разважання, тады ён звычайна змяшчае:

  • тэзіс (меркаванне чытача пра кнігу);
  • доказы справядлівасці гэтага меркавання;
  • вывад (агульную ацэнку кнігі); рэкамендацыі (каму прачытаць гэту кнігу).
Паглядзім, як гэта працуе

Тэзіс: Кніга «Англійская мова: слова за словам. Вершы» — цудоўны падарунак дзецям, бацькам і настаўнікам. Доказы: вершы, у канцы кожнага з якіх — англійскае слова, дапамагаюць яго запомніць; ёсць алфавіт і транскрыпцыя. Вывад і рэкамендацыя: кніга робіць вучобу вясёлай — раю яе ўсім, хто пачынае вучыць англійскую мову.

Так будуецца водгук «Пераклады і эмоцыі» з практ. 290 (вывад і рэкамендацыя дапісаны намі). Цытаты з вершыкаў служаць доказамі: яны паказваюць, як кніга дапамагае запамінаць словы.

04

Апавяданне і апісанне ў водгуку

Нярэдка ў водгуку аўтар паведамляе пра тое, дзе, калі і пры якіх абставінах ён упершыню даведаўся пра кнігу, калі і як яе чытаў, як складвалася ўражанне пра яе і г. д. У такім выпадку ў водгук уключаецца апавяданне.

Часам водгук змяшчае апісанне вонкавага выгляду кнігі, яе ілюстрацый.

Такім чынам, у водгуку могуць спалучацца розныя тыпы маўлення.

Паглядзім, як гэта працуе

Пра гэту кнігу я ўпершыню пачуў ад бібліятэкаркі, а прачытаў за адзін вечар. На вокладцы — старое балота ў тумане і цёмныя постаці коннікаў. Мне здаецца, што лепшага пачатку для знаёмства з творамі Караткевіча не знайсці.

Першы сказ — апавяданне (як чытаў), другі — апісанне (выгляд кнігі), трэці — пачатак разважання (тэзіс).

05

Як напісаць свой водгук

Каб водгук быў пераканаўчы, ацэнку трэба абгрунтаваць: падмацаваць эпізодамі, дэталямі, цытатамі з твора.

  1. Назавіце аўтара і твор.
  2. Сфармулюйце тэзіс — сваё меркаванне пра твор.
  3. Дакажыце яго: што менавіта ўразіла (герой, учынак, эпізод, мова, вобразы, рытм верша).
  4. Зрабіце вывад і падкажыце, каму варта прачытаць твор.
  5. Праверце цытаты і факты па тэксце твора.
Паглядзім, як гэта працуе

У вершы можна ацаніць вобразы, настрой, рытм; у празаічным творы — герояў, іх учынкі і наступствы.

Водгук на вершаваны і на празаічны твор будуецца аднолькава, але доказы бяруцца з таго, што ўласціва менавіта гэтаму твору.

Прасочваем шлях

Як пабудаваць водгук-разважанне

  1. Тэзіс

    Сфармулюйце сваё меркаванне пра кнігу.

    Аповесць «Дзікае паляванне караля Стаха» — сапраўдны беларускі дэтэктыў.

  2. Доказы

    Падмацуйце меркаванне эпізодамі, дэталямі, цытатамі.

    Загадкі пачынаюцца з першых старонак: начныя крокі ў пустым палацы, легенда пра Дзікае паляванне.

  3. Вывад

    Дайце агульную ацэнку кнігі.

    Такім чынам, кніга і палохае, і захапляе, і прымушае задумацца пра мужнасць.

  4. Рэкамендацыя

    Падкажыце, каму варта прачытаць твор.

    Раю аповесць усім, хто любіць таямніцы і гісторыю Беларусі.

Практыкум · практыкаванні, разбор, жыццёвыя задачы

Спрабуем і тлумачым

Заданне 1 з 12
Трэнажор · 12 картак

Часткі водгуку-разважання

Вызначы, якую ролю ў водгуку выконвае сказ: тэзіс, доказ або вывад і рэкамендацыя. У картках-пытаннях выберы правільны адказ.

Думай як філолаг

Думай як філолаг

Водгук — гэта не пераказ і не простае «спадабалася». Паразважай.

Чым водгук адрозніваецца ад пераказу? Ці можна ў водгуку пераказваць сюжэт?

Зверыць разважанне

Пераказ перадае змест твора, а водгук — стаўленне чытача да яго, ацэнку з абгрунтаваннем. Пераказаць эпізод у водгуку можна, але толькі як доказ: каротка, каб растлумачыць, чаму ён уразіў. Калі водгук складаецца з аднаго пераказу, у ім няма галоўнага — уласнай ацэнкі.

Чаму ў водгуку могуць спалучацца розныя тыпы маўлення, а ў пераказе звычайна пераважае адзін?

Зверыць разважанне

Водгук перадае асабістае ўспрыманне твора, а яно складваецца з рознага: як чытач даведаўся пра кнігу і чытаў яе (апавяданне), якой яна выглядае (апісанне), што ён пра яе думае і чаму (разважанне). Галоўным у водгуку застаецца разважанне, а апавяданне і апісанне дапамагаюць яго пацвердзіць. Пераказ жа ідзе за тэкстам твора, і ў ім пераважае тып маўлення арыгінала.

Практ. 290. У водгуку цытуюцца вершыкі: «Ляльку кінулі на дол. Горка плача лялька DOLL», «Летась бачылі казу ў нашым заапарку — ZOO». Якую ролю выконваюць цытаты? Чаму іх трэба правяраць?

Зверыць разважанне

Цытаты — доказы: яны паказваюць, як вершык з рыфмай дапамагае запомніць англійскае слова (дол — doll, казу — zoo). Але цытата пераконвае, толькі калі яна дакладная. У падручніку ў вершыку «Хутка станеш тоўсты — …» надрукавана THICH, а трэба thick (тоўсты): з памылкай рыфма і сэнс губляюцца, і чытач можа запомніць няправільнае слова.

Падводзім вынікі

6 галоўных высноў

  1. Што такое водгук

    Водгук — выражэнне ўласнага стаўлення да прачытанага, праслуханага, прагледжанага з абгрунтаваннем, што ў творы выклікала гэтыя пачуцці.

  2. Навошта ён патрэбны

    Водгук дапамагае іншым выбраць кнігу, самому чытачу — разабрацца ў сваіх эмоцыях, а таксама знайсці аднадумцаў і зваротную сувязь з аўтарам.

  3. Будова разважання

    Водгук-разважанне змяшчае тэзіс, доказы, вывад і рэкамендацыі.

  4. Доказы — галоўнае

    Ацэнка без доказаў непераканаўчая: яе падмацоўваюць эпізодамі, дэталямі, цытатамі.

  5. Розныя тыпы маўлення

    Расказ пра тое, як чытаў кнігу, — апавяданне; вонкавы выгляд кнігі і ілюстрацыі — апісанне. У водгуку яны спалучаюцца з разважаннем.

  6. Аднародныя члены ў водгуку

    Пры пералічэнні ўражанняў і доказаў зручна ўжываць аднародныя члены: кніга і палохае, і захапляе, і прымушае думаць.

Памятка: разбор па кроках

Тэзіс: кніга — цудоўны падарунак дзецям, бацькам і настаўнікам. Доказы: вершы з англійскімі словамі, алфавіт, транскрыпцыя. Вывад: вучыцца — весела.

  1. Сфармулюй тэзіс. Выкажы сваё меркаванне пра твор: што ў ім галоўнае для цябе.
  2. Дакажы меркаванне. Падмацуй тэзіс эпізодамі, дэталямі, цытатамі; пры неабходнасці ўключы апавяданне пра тое, як чытаў, або апісанне кнігі.
  3. Зрабі вывад і параю. Дай агульную ацэнку твора і падкажы, каму варта яго прачытаць.

Цяпер растлумач: Што такое водгук на твор і як абгрунтавана выказаць у ім сваё меркаванне?

Правер сябе · 10 пытанняўАдзін правільны адказ. За кожнае пытанне — 1 бал; максімум — 10.

1. Што такое водгук?
2. Што звычайна змяшчае водгук-разважанне?
3. Калі ў водгук уключаецца апавяданне?
4. Што звычайна апісваецца ў водгуку?
5. Які сказ з’яўляецца рэкамендацыяй?
6. Як водгукі дапамагаюць самому аўтару кнігі?
7. У якім сказе трэба паставіць коску паміж аднароднымі членамі?
8. Які знак патрэбен: «Тэзіс, доказы, вывад ... усё гэта часткі водгуку-разважання»?
9. Якія злучнікі пры аднародных членах заўсёды з’яўляюцца адзіночнымі?
10. Якую ролю выконваюць цытаты з вершыкаў у водгуку «Пераклады і эмоцыі»?
↑

Загрузка прагрэсу…

↑